[Phần IV]

Khai ngộ – Khi thầy truyền đạo và ánh sáng từ hư vô

Ngày thứ tám, sương còn vương trên mái lá, người học trò thức giấc trước bình minh. Thầy nằm tĩnh dưỡng trong căn phòng nhỏ, mặt nhợt nhạt nhưng ánh mắt vẫn sáng, như một vì sao vừa ló lên sau đêm dài. Người học trò đến bên, ngồi yên, không dám cất lời. Căn phòng tĩnh lặng đến mức từng nhịp thở cũng vang lên như nhịp trống chậm của trời đất.

Thầy mở mắt, nhìn học trò, giọng ông trầm hùng mà đầy chất thiêng:
– Con thấy không, y thuật chỉ là một nhánh của đạo. Khi con biết lắng nghe hơi thở người khác, khi con nhận ra nỗi đau không chỉ nằm ở thân thể mà còn ở tâm hồn, con mới bước được vào cửa của minh triết.

Người học trò cúi đầu, vẫn còn bàng hoàng từ ca bệnh hôm qua, nơi ông dùng chính sinh mệnh mình để kéo lại tia khí mong manh. Hắn hỏi:
– Thưa thầy, làm sao con có thể nhìn thấy bệnh trong tâm khi con chưa từng trải qua cái chết cận kề?

Thầy mỉm cười, giọng nhẹ như gió qua lá tre:
– Bệnh từ tâm không chỉ là nỗi đau của người khác, mà còn là tấm gương cho chính con. Khi con dám đối diện sợ hãi của mình, khi con dám nhìn vào bóng tối trong lòng, con sẽ thấy bệnh trong người khác rõ ràng hơn.

Ông rút một cuốn sách cũ, bìa ố vàng, giấy sờn rách. Đây là cuốn sách mà Biển Thước từng ghi chép, Tuệ Tĩnh từng bổ sung, và Hải Thượng Lãn Ông từng chú thích. Thầy mở trang giấy, chỉ tay vào dòng chữ đã phai mờ:

“Người cứu người phải cứu cả nghiệp. Thân là thân, tâm là gốc, nghiệp là mạch. Nếu mạch ngưng, thân sẽ héo. Nếu gốc không lành, tâm sẽ loạn. Chữa bệnh là tháo gỡ sợi dây liên kết giữa đau và lòng người.”

Người học trò lặng im, từng từ thấm vào tâm trí như mưa rơi trên lá khô. Ông thầy tiếp:
– Ngày hôm qua, ta đã dùng chính mạng sống mình để cứu một thân. Nhưng nếu không hiểu nghiệp của người ấy, nếu không tháo gỡ những hờn oán, sợ hãi trong lòng họ, thân thể sẽ sớm tái phát. Con hiểu chưa?

– Con… con hiểu, thưa thầy. Không chỉ là thuốc, mà còn là khai sáng, tháo gỡ.

Thầy gật đầu, giọng trầm mà sâu:
– Đúng. Y thuật thuần túy là kỹ thuật. Y thuật phối hợp đạo, thì là phép mầu. Nhưng đạo không phải phép màu để chạy trốn sinh tử; đạo là ánh sáng để người sống trở lại trọn vẹn. Con thấy ca bệnh hôm qua không? Thân thể đã khỏe, nhưng nếu ta chỉ cho uống thuốc mà không nhận ra nỗi lo trong tâm vợ, nỗi sợ hãi trong chồng, nỗi ân hận trong con, thì chữa chỉ được một phần.

Ông thầy đặt tay lên vai học trò, ánh mắt như xuyên thấu hồn người:
– Con phải học cách nhìn vào từng mạch của tâm. Khi con thấy nhịp thở chậm dần, mồ hôi lạnh xuất hiện, con hãy hỏi không phải thuốc nào, mà là “Tâm người này đang nặng điều gì?” Khi con nhìn thấy, con đã bắt đầu chữa trị.

Người học trò nghe mà bàng hoàng. Trước giờ, hắn chỉ nghĩ: mạch là mạch, huyệt là huyệt, cỏ thuốc là cỏ thuốc. Hắn chưa từng nghĩ rằng, để cứu một người, cần đặt tay vào linh hồn họ.

Thầy tiếp tục, giọng trầm như tiếng sấm xa:
– Hoa Đà từng mổ cơ thể, nhưng mổ xong mà không làm dịu tâm, người bệnh vẫn đau. Hải Thượng Lãn Ông dạy rằng: thầy thuốc phải thấy được dòng chảy vô hình của nghiệp. Khi con cảm nhận được dòng chảy ấy, con mới biết phải dùng thuốc hay lời nói, hay chính sinh mệnh của mình để dẫn dắt khí sống trở lại.

Người học trò cúi đầu, tim dồn dập. Hắn bắt đầu nhận ra: chính thử thách hôm qua, nơi sinh tử cận kề, không chỉ là bài học về kỹ thuật, mà là bài học về tâm — về việc đứng trước cái chết của người khác mà vẫn giữ vững đạo.

Thầy nhìn hắn, mắt sáng, giọng trầm nhưng kiên định:
– Con phải biết, y thuật là chiếc cầu nối giữa thân và tâm, giữa người sống và người sắp lìa đời. Khi con bước qua cầu ấy, con sẽ thấy ánh sáng của minh triết: chữa thân là làm y thuật, chữa tâm là làm đạo, còn chữa nghiệp, là hòa hợp cả trời đất trong lòng người.

Người học trò cúi đầu, nước mắt lăn dài. Lần đầu tiên, hắn cảm nhận được sức nặng và vẻ đẹp của con đường mình chọn. Hắn thầm nhủ: từ giờ, y đạo không chỉ là nghề, mà là con đường tu, nơi mỗi nhịp thở của người bệnh đều phản chiếu nhịp thở của chính mình.

Thầy khẽ nắm tay hắn, giọng như vọng từ núi xa:
– Khi con cứu người, đừng quên nhìn vào gương lòng mình. Khi con thấy nỗi đau trong mình, con sẽ thấy nỗi đau trong người khác. Khi con thấy ánh sáng trong lòng mình, con sẽ thấy ánh sáng trong họ. Và khi ấy, con đã bước vào cánh cửa ngộ đạo.

Trong khoảnh khắc tĩnh lặng ấy, người học trò thấy như cả rừng núi im bặt. Sương nhẹ tràn qua hiên, ánh sáng ban mai nhuộm vàng gian phòng, như muốn nhắc nhở rằng: ngộ đạo không đến từ lời nói, mà từ trải nghiệm trực tiếp, từ sự đồng cảm và lòng can đảm để đứng trước sinh tử mà vẫn trọn vẹn tâm.

“Thấy bệnh là thấy tâm. Thấy tâm là thấy nghiệp. Thấy nghiệp là thấy đạo.
Y thuật không cứu mạng, đạo cứu hồn.”

—